Smart Grid Flevoland biedt ruimte waar netbeheerder niet kan leveren

Directeur Equans ziet forse groei

Wouter Persoon is directeur van Smart Grid Flevoland, vanuit zijn directiefunctie bij Equans, voorheen bekend als Engie, Cofely en GTI. Hij schetst waar de groei van het smart grid de laatste jaren vooral vandaan komt: ‘Solarfields, een grote producent van zonne-energie, legde bij het Lowlands-terrein en de golfbaan 35 hectare vol met 300.000 panelen. Daardoor groeide ons gesloten distributiesysteem (gds) van 70 naar 190 MVA. Kort daarvoor kwam Giga Storage erbij met grote batterijen. Vires Venti, windmolens van agrariërs, sloot zich aan. Daarna Solarvation, een zonnepark van 28 hectare. In totaal hebben we nu zo’n 265 MVA aan opgesteld vermogen aangesloten. Meestal gaan dit soort initiatieven eerst naar de regionale netbeheerder, in ons geval Liander. Maar die hebben netcongestie en voor dit soort parken zijn wij een goed alternatief.’

Blijft die groei doorgaan?

‘Zeker vanuit bestaande partners. De molens van Wageningen Universiteit (WUR) in Flevoland zijn over een aantal jaren toe aan vervanging, door grotere. Net als eerder gebeurde met de windmolens bij de Kubbeweg. En de zonneparken willen uitbreiden. Als je het optelt, gaan we naar 1000 MVA. Alles gaat direct naar het hoogspanningsnet van TenneT. En dankzij de batterijen hoeven we tijdens pieken in zon of wind minder af te schakelen. Onze eigen slimme software speelt daarin een belangrijke rol. INNAX ook, als faciliterend netbeheerder. Maar we hebben nog geen klanten die stroom afnemen.’

Verschillende media melden dat het Nederlandse miljardenbedrijf ASM International (halfgeleiders) voor honderden miljoenen euro’s wil gaan uitbreiden in Flevoland. Bovendien heeft de gemeente Almere plannen voor een high tech campus.

‘Daar wordt natuurlijk naar gekeken, maar dat is nog niet in een fase dat we daar concreet mee aan de slag zijn. In zijn algemeenheid willen provincie, gemeente, TenneT en Liander graag dat wij ook afnemers aansluiten. Dan wordt de wachtlijst op het publieke net van Liander korter. Maar door regelgeving mag een smart grid niet zomaar uitbreiden.. Er gelden bijvoorbeeld geografische beperkingen. We verwachten dat de regelgeving in de loop der jaren meer ruimte gaat bieden.’

Daar hangt het op?

‘Niet alleen. Wat ons ook bezighoudt: wij hebben nog geen back-up voor toekomstige afnemers. Een storing komt vrijwel nooit voor, maar als het zich voordoet moet je voor afnemers natuurlijk een back-up hebben. Bijvoorbeeld door een achterdeur te openen naar Liander, puur voor calamiteiten. Overigens is de wet- en regelgeving daar nog niet op ingesteld.’

Dit is één van de grootste smart grids van Nederland. Hoe begon dit?

‘Met twintig ondernemende agrariërs in Biddinghuizen. Die wilden vijftien windmolens laten bouwen. In 2004, en toen al kon het regionale net dat niet aan. Die agrariërs zagen de hoogspanningsmasten op hun grond. Ze wilden een directe aansluiting daarop. Dus een knip in een bestaande hoogspanningslijn (inmiddels van TenneT). Dat was in Nederland nog nooit gedaan. Het toenmalige bedrijf GTI bouwde het en werd voor de helft eigenaar. Vrij snel kwamen de windmolens van de WUR erbij.’

Kennelijk mocht dat?

‘Sterker nog, in Den Haag was de wet- en regelgeving bedacht die dit mogelijk maakte. Bij de ACM ben ik toentertijd letterlijk met gebak onthaald. Die zeiden: “Eindelijk! Nu komt er - naast concurrentie in de telecomnetwerken - ook concurrentie in de elektriciteitsnetten.” Maar we waren pioniers, dus we moesten zeker ook “uitdagingen” zien op te lossen. Alle gesloten distributiesystemen die na ons kwamen, profiteren daarvan.’

Wat kon vroeger dan bijvoorbeeld niet en nu wel?

‘Voor onze aangeslotenen moeten we EAN-codes hebben. Er was een kort geding voor nodig om die te bemachtigen. Dat wonnen we. Daardoor konden we van start. Maar vijf jaar later kwam er een hoger beroep en dat verloren we. Opeens werden we verplicht om die EAN-codes bij de regionale netbeheerder te kopen, en die vroeg daar een flink bedrag voor. Wat overigens vanuit hun perspectief niet onlogisch was. Maar wij stonden daardoor wel met de rug tegen de muur en moesten het heel snel oplossen.’

Hoe lukte dat?

‘Op zo’n moment merk je hoe belangrijk het is om te werken met vaste partners die elkaar al jaren kennen. We waren heel eendrachtig. Op nieuwjaarsdag, plus 2 en 3 januari zaten we bij elkaar: de aangeslotenen, INNAX, wij, andere betrokkenen. Inmiddels had INNAX voor elkaar dat ze mochten optreden als faciliterend netbeheerder. Daardoor was er geen rol meer voor de regionale netbeheerder. Dat was uiteindelijk de oplossing om verder te draaien. Dus nu kan iedereen meteen de stap zetten naar een faciliterend netbeheerder. En de relatie met de regionale netbeheerder is zelfs helemaal omgekeerd. Liander stuurt inmiddels klanten naar ons door, waar we natuurlijk heel blij mee zijn.’

Equans is nu een dochter van het Franse Bouygues. Maakt dat uit?

‘Zij wilden met eigen ogen zien wat wij in Nederland doen op het gebied van energienetwerken. Dus ze kwamen naar Flevoland, en kijken met een internationale blik. Hun reactie was duidelijk: “Dit is een voorbeeld voor andere Europese landen.” Ze gaven ons de ruimte om bij TenneT een extra aansluiting van 1000 MVA aan te vragen. Die komt in Lelystad. Nu kunnen we weer met nieuwe producenten en afnemers in zee gaan. We hebben iemand vrijgemaakt die in de markt op zoek gaat naar geïnteresseerde bedrijven en ontwikkelaars.’

Wat is belangrijk voor een succesvol smart grid?

‘De keten. Werken met vaste partners. Zoals INNAX, die ook meetbedrijf is voor TenneT, een belangrijke partij waar wij constant mee te maken hebben. Voor ons is INNAX zowel meetbedrijf als faciliterend netbeheerder, zodat er één systeem gebruikt wordt en je de mensen erachter leert kennen. We hebben samen zoveel meegemaakt. Dat gaat ver terug. Wij werkten al goed samen in 2002, bij de start van het bedrijventerrein Ecofactorij in Apeldoorn, met toen nog geen enkel zicht op zoiets groots in Flevoland.’