GDS Bommelerwaard

Pal langs de A2 krijgen dertien adressen te horen: “Dit is een zoekgebied voor windenergie”. De grondeigenaren zijn families, met koeien en kippen. Boerenzoon Hein de Kort zal nooit vergeten wat er toen gebeurde.

Ging de vlag uit, of waren ze tegen?

‘Geen van beide. Ze deden niks. Mijn vader ook niet. Mensen in de Bommelerwaard zijn heel nuchter. Ze dachten: we zien wel. Maar de officiële brief hierover werd ook openbaar gemaakt. En daags daarna kwamen opeens auto’s het erf oprijden. Er stapten mannen uit die vroegen of ze een grondcontract konden sluiten voor de windmolens. Koop of huur, alles kon. Ze gingen bij iedereen langs.’

Werkte dat?

‘Dat heeft zeker effect gehad. We hadden, los van elkaar, allemaal dezelfde reactie: zeer verrast. Niet alleen door de vraag van die mannen, maar zeker ook door hun dure auto’s. Want dat was nou niet bepaald het type auto waar wij hier in rijden. Zo ontstond opeens het besef: hier valt kennelijk veel geld aan te verdienen. Dan moesten we toch maar eens gaan nadenken over die molens. We hebben snel de koppen bij elkaar gestoken. Conclusie: we gaan hierin samen optrekken en er wordt niks verkocht of verhuurd.

Mijn vader was er formeel bij betrokken. Ik keek mee, toen nog als student bedrijfskunde op de Hogere Agrarische School. Al snel zei mijn vader: doe jij dit maar. Maar dat was niet zo eenvoudig.’

Jullie waren het toch eens?

‘Maar het waren dertien totaal verschillende mensen. Zodra je serieus gaat praten, krijg je die verschillen naar boven. Dan moet iemand het overzicht houden. Die rol heb ik op me genomen. Je komt op een punt dat er geld op tafel moet komen. Dat begint met een paar duizend euro. Wordt al snel tienduizend. Dan een ton. Zo ging dat maar door. Wij moesten veel investeren in onderzoek om een goede aanvraag bij de gemeente te kunnen indienen. Echt spannend. Halverwege het proces zei de gemeente Zaltbommel “nee”. Toen zijn we naar de provincie gegaan. Die zei: uiteindelijk gaan wij erover. Dus we konden door. Maar op een gegeven moment hadden we al tonnen uitgegeven, terwijl er alsmaar nog geen ruimtelijk besluit was genomen. Ook de provincie kon het nog wegstemmen. Dan sta je met lege handen. In dat proces, dat meer dan vijf jaar duurde, zijn mensen afgehaakt. Vijf van de dertien bleven over. Die hebben echt lef gehad.’

Windenergie is ook niet echt je vak.

‘Precies, dit is iets heel anders dan koeien melken en eieren rapen. Dus we vroegen ons al vrij snel af: hoe halen we kennis naar ons toe? Toen ontdekten we Windunie. Een coöperatie, opgericht door agrariërs die in het verleden voor dezelfde uitdaging stonden. Zij boden expertise, maar wilden liever ook onderdeel worden van ons project. Dat gaf ons een heel goed gevoel. Blijkbaar hadden zij er vertrouwen in dat het goed zou komen. Wij wilden dat ze dan een even groot aandeel zouden hebben als wij allemaal. Vonden ze prima. En daarna merk je: Windunie heeft goed zicht op alle ontwikkelingen. Zij zijn aangesloten bij NedZero en Energie Samen. Daar zit veel kennis en die doen lobbywerk in Den Haag. Speelt daar iets belangrijks, dan horen we dat meteen. Zo hoeven wij, agrariërs, ons daar geen zorgen over te maken.’

Wat ging het uiteindelijk kosten?

‘In totaal ongeveer vijftien miljoen. We hebben wel gezegd: één van drie molens wordt een “dorpsmolen”. Daarin kunnen omwonenden deelnemen, al vanaf heel kleine bedragen. Wij zijn er ook geen eigenaar van en hebben geen bemoeienis met hun exploitatie. Ik weet dat zij een contract hebben met CoolBlue Energie, terwijl onze twee molens aan Greenchoice leveren.’

Toch zitten alle molens op één netwerk.

‘Met één gezamenlijke aansluiting op Liander, vanuit ons gesloten distributiesysteem (GDS). Windunie heeft ons indertijd uitgelegd dat zoiets bestaat en hoe dat werkt. Maar de eerste tijd hebben we er wel op gemopperd. Het is technologisch en administratief heel complex. Windunie heeft er uitstekend bij geholpen in de startfase. Maar daarna moet je nog steeds voldoen aan veel regels. Daar heeft INNAX het stokje overgenomen, als faciliterend netbeheerder. Niet iedereen mag die rol vervullen. Zij hebben daar de papieren voor.’

Was een GDS achteraf een goede keuze?

‘Zeker! We zijn er nu heel blij mee. Want het geeft ons zelfstandigheid en een voorsprong. We plaatsen momenteel een batterij; die sluiten we gewoon zelf aan op ons GDS. We bekijken ook waar we vraag en aanbod lokaal bij elkaar kunnen brengen. Bijvoorbeeld voor bedrijven die door netcongestie geen aansluiting krijgen.’

Is dat een droom of zijn er kansen?

‘Zaltbommel wil graag een nieuw bedrijventerrein openen van zo’n vijftig hectare. Door netcongestie heeft Liander daar geen stroom voor. De gemeente heeft gevraagd of wij daarin kunnen voorzien. Windunie is dat nu aan het uitwerken.’

Wanneer bel je Windunie en wanneer INNAX?

‘Windunie heeft veel kennis en overziet het geheel, maar geeft ook duidelijk aan wanneer er specialisten nodig zijn. INNAX is zo’n specialist, bijvoorbeeld voor bemetering, technische vraagstukken en energiemanagement. Indertijd hebben we daar drie partijen voor benaderd. INNAX bleek de beste op alle vlakken. Binnenkort gaan we het contract verlengen voor een tweede periode van vijf jaar.’

Gaat alles kennelijk naar wens?

‘In het begin was het voor beide partijen wel zoeken. Maar het is in die fase ook echt complex. Alle systemen op elkaar afstemmen, dat luistert heel nauw. Dus het ging toen niet vlot. Ik denk dat dat ook niet anders kan. Met iedere andere partij zouden we dat ook gehad hebben. Het hoort er een beetje bij. Maar draait het eenmaal, dan is het allemaal enorm stabiel. En de zuiverheid van de data die we van INNAX krijgen, is echt heel goed. Dus je hoeft je daar nooit zorgen over te maken, en dat is zo prettig.’